کتاب «الارشاد»
نویسنده : شیخ مفید
در تاریخ امامان شیعه کتاب «الارشاد فی معرفة حُجج الله علی العباد» که به اختصار «الارشاد» نامیده میشود
تألیفی برجسته از شیخ مفید، یکی از متفکران و فقهای معتبر شیعه قرن پنجم هجری است.
این اثر تاریخی به زندگی امامان شیعه علیهم السلام میپردازد و به زبان عربی نوشته شده است.
شیخ مفید این کتاب را بر اساس روایات معتبر گردآوری کرده و در آن اطلاعات دقیقی درباره تاریخ زندگی ائمه علیهم السلام ارائه میدهد.
ساختار و محتوای این کتاب در دو بخش اصلی تنظیم گردیده که بخش عمده آن به زندگانی امام علی علیه السلام و واقعه کربلا و همچنین فضایل و ویژگیهای امام حسین علیه السلام اختصاص دارد.
همچنین، اشارههایی به فضایل اهل بیت علیهم السلام و یاران آنان نیز در کتاب وجود دارد.
به دلیل عمق و غنای محتوای این اثر، پژوهشهای متعددی در زمینه آن انجام شده و ترجمههای مختلفی از آن به زبانهای فارسی و انگلیسی منتشر گردیده است.
انگیزه نگارش شیخ مفید در مقدمه کتاب به درخواست یکی از شیعیان به تألیف «الارشاد» اقدام کرده است.
وی بیان میکند که هدف اصلی او از نوشتن این کتاب، ارائه اطلاعاتی جامع درباره ائمه هدی علیهم السلام و بنیادهای عقیدتی آنان به شیعیان است. این امر بهویژه در قرن پنجم هجری، که از نظر تاریخی و فرهنگی اهمیت ویژهای داشت، بسیار ارزشمند بود. نویسنده و تاریخ تألیف شیخ مفید این کتاب را در سال ۴۱۱ هجری، دو سال پیش از وفاتش، تألیف کرده است. او در این اثر به گونهای با استفاده از معلومات تاریخی و روایات معتبر، حوادث را با دقت بیان کرده و نظرات عقیدتی خود را نیز با استناد به منابع معتبر تشریح کرده است.
مباحث کتاب :
کتاب با مقدمهای مفصل آغاز شده و به دوازده باب تقسیم میشود که هر یک به یکی از ائمه شیعه علیهم السلام اختصاص دارد. از جمله
مهم ترین مباحث :
باب اول: زندگی و فضائل امام علی علیه السلام
باب دوم: اطلاعات مربوط به امام حسن علیه السلام
باب سوم: زندگانی امام حسین علیه السلام و واقعه عاشورا
بقیه ابواب: به ترتیب به دیگر ائمه علیهم السلام مانند امام سجاد، باقر، صادق و ادله امامت آنها میپردازد.
پژوهش و ترجمه «الارشاد» بارها به زبانهای مختلف ترجمه و شرح شده است. اولین ترجمه به زبان فارسی به دستور شاه سلیمان صفوی انجام گردید. همچنین، دکتر هوارد در سال ۱۹۷۸ این کتاب را به انگلیسی ترجمه کرد. این آثار نشاندهنده اهمیت و جایگاه این کتاب در متون شیعه است. اثر شیخ مفید نه تنها به عنوان یک منبع تاریخی معتبر، بلکه به عنوان یک اثر ارزشمند در حوزه اعتقادات اسلامی شناخته میشود و به پژوهشگران و علاقهمندان به تاریخ اسلام توصیه میشود که به آن مراجعه نمایند.
