کتاب «الخصائص الحسینیه» که به نام کامل «خصائص الحسین و مزایا المظلوم» نیز شناخته میشود، اثر برجستهای از شیخ جعفر شوشتری، عالم ایرانی و مجتهد قرن ۱۳ و ۱۴ هجری است. این اثر به بررسی زندگانی امام حسین علیه السلام، ویژگیهای ویژه ایشان و قیام عاشورا پرداخته و از اهمیت مجالس حسینی و آفات آنها نیز بحث میکند. همچنین، نویسنده به ثواب و پاداش زیارت امام حسین علیه السلام اشاره کرده است. این کتاب چندین بار به زبان فارسی ترجمه شده است، از جمله ترجمه معروف سید محمدحسین شهرستانی با عنوان «اشک روان بر امیر کاروان».
معرفی مؤلف
شیخ جعفر شوشتری یکی از چهرههای شناخته شده در عرصه فقه و منبر در قرون ۱۳ و ۱۴ هجری است و «الخصائص الحسینیه» از مهمترین آثار او محسوب میشود.
محتوای کتاب
شوشتری در مقدمه کتاب به نام «خصائص الحسین علیه السلام و مزایا المظلوم» اشاره میکند. در این اثر، بیش از ۳۰۰ ویژگی منحصربهفرد امام حسین علیه السلام در ۳۰ بخش گردآوری شده است. جلد اول شامل ۱۲ بخش است و ۱۸ بخش باقیمانده در جلد دوم موجود نیست. در این کتاب مباحثی از جمله عوامل وجود، جایگاههای شهود در خلقت، ولادت و شهادت امام حسین علیه السلام، روز رستاخیز و کرامات و معجزات آن حضرت به تفصیل بیان شده است.
نویسنده در این اثر، امام حسین علیه السلام را مأمور به دو نوع جهاد توصیف میکند: جهاد عام برای پیروزی بر دشمن و جهاد خاص که در آن وقت از یار و یاور ناکافی مأیوس شد.
این مفهوم به تقدیر الهی و تکلیفهای دوگانهای که امام حسین علیه السلام بر عهده داشت اشاره دارد. پژوهشهای پیرامون کتاب اثر «الخصائص» توجه گستردهای را در طول زمان به خود جلب کرده که این امر به دلیل شروح، ترجمهها، و نسخههای متعدد آن است. شروح و تحلیلها برخی شروح معتبر این کتاب شامل: شرح اثری از یکی از شاگردان مؤلف که در زمان حیات وی نوشته شده است.
شرح شیخ جعفر بن محمد باقر شوشتری معروف به شرفالدین مرآة النورین فی شرح خصائص الحسین از محمدباقر فقیه ایمانی ترجمهها و بازنگریها این کتاب به زبانهای مختلفی ترجمه شده است، از جمله: «اشک روان بر امیر کاروان» اثر محمد حسین مرعشی شهرستانی «امام حسین اینگونه بود» و چندین ترجمه دیگر که توسط پژوهشگران و نویسندگان مختلف انجام شده است.
نسخههای خطی و چاپها نسخههای متعددی از «الخصائص الحسینیه» وجود دارد که همه در زمان مؤلف نگاشته شدهاند. برخی از این نسخهها در کتابخانههای معتبر مانند آستان قدس رضوی و کتابخانه آیتالله مرعشی در قم موجود است.
کتاب «الخصائص الحسینیه» اولین بار شش ماه پس از وفات مؤلف به چاپ رسید و از آن زمان تا کنون نسخههای متعددی از آن در ایران و خارج از کشور به یادگار مانده است.
نتیجهگیری کتاب
«الخصائص الحسینیه» به عنوان اثری جامع و معتبر در شناخت شخصیت امام حسین علیه السلام و تحلیل ابعاد مختلف قیام عاشورا، تاکنون مورد توجه محققان، دانشجویان و علاقهمندان به تاریخ اسلام قرار گرفته و جایگاه ویژهای در ادبیات شیعه دارد. آموزههای این کتاب همچنان در مجالس و محافل حسینی مورد بحث و بررسی قرار میگیرد و موجب گسترش آگاهی نسبت به اصول و ارزشهای والای انسانی و اسلامی است.
